1. Sự chuyển mình của ngành tài chính từ thập niên 1970-1990

Trước những năm 1970, ngành tài chính hoạt động trong một khuôn khổ bảo thủ và bị kiểm soát chặt chẽ. Các sản phẩm tài chính chủ yếu là các công cụ truyền thống như ngân hàng, cổ phiếu, và trái phiếu, và tất cả đều có lãi suất và tỷ giá cố định. Thị trường chứng khoán thời đó không có nhiều cơ hội để sáng tạo hay phát triển các chiến lược đầu tư phức tạp, vì sự biến động của giá cổ phiếu được cho là gần như ngẫu nhiên và không thể dự đoán được. Chính vì vậy, ngành tài chính không thu hút nhiều sự chú ý về mặt trí tuệ, và các học giả thời bấy giờ cũng cho rằng giá cổ phiếu thay đổi một cách ngẫu nhiên, không có quy luật rõ ràng để nghiên cứu.

Mặc dù vẫn có sự tồn tại của các thị trường chứng khoán cơ bản, nhưng các sản phẩm tài chính như chứng quyền (options) và giao dịch phái sinh (derivatives) hầu như chưa được phát triển hoặc thậm chí chưa xuất hiện. Điều này khiến cho ngành tài chính thiếu sự đổi mới và không tạo ra nhiều cơ hội thử thách về mặt sáng tạo và trí tuệ cho các nhà đầu tư.

Tuy nhiên, tất cả những điều này đã thay đổi mạnh mẽ vào thập niên 1970, khi lạm phát gia tăng và các yếu tố kinh tế như lãi suất và tỷ giá trở nên biến động mạnh mẽ. Những thay đổi này tạo ra một môi trường không ổn định, và từ đó, các sản phẩm tài chính mới bắt đầu ra đời, chẳng hạn như quỹ tiền tệ, quỹ chỉ số (index funds), và chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp (mortgage-backed securities). Sự phát triển của các sản phẩm này giúp ngành tài chính chuyển mình mạnh mẽ, đẩy mạnh việc áp dụng các chiến lược đầu tư toán học và các công cụ phức tạp hơn. Những nhà giao dịch giờ đây không chỉ cần khả năng phân tích thông thường mà còn phải có khả năng tính toán rủi ro, đánh giá xu hướng thị trường, và đưa ra các quyết định trong một môi trường đầy biến động và không chắc chắn.

Ví dụ điển hình cho sự thay đổi này là sự xuất hiện của chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp trong những năm 1970, mà một trong những người tiên phong là Lew Ranieri, người đã nói rằng “Mortgages are math” (Thế chấp là toán học). Những sản phẩm tài chính này yêu cầu nhà đầu tư phải sử dụng các kỹ năng tính toán và phân tích phức tạp để quản lý rủi ro, điều này khác biệt hoàn toàn so với các sản phẩm tài chính truyền thống trước đây.

Những thay đổi này cũng mở ra cơ hội cho sự phát triển mạnh mẽ của các công cụ phái sinh như options và futures. Vào năm 1973, Cboe (Chicago Board Options Exchange) bắt đầu cung cấp giao dịch options, tạo tiền đề cho việc áp dụng các chiến lược giao dịch dựa trên toán học, trong đó công thức Black-Scholes về định giá quyền chọn là một ví dụ nổi bật. Đây là một bước ngoặt quan trọng trong ngành tài chính, khi các nhà giao dịch không chỉ dựa vào kinh nghiệm mà còn phải hiểu và áp dụng các mô hình toán học phức tạp để xác định giá trị các sản phẩm tài chính mới.

2. Các trò chơi giúp hình thành kỹ năng trong tài chính

Các trò chơi như poker, bridge, blackjack, và backgammon đã trở thành những nền tảng quan trọng trong việc hình thành các kỹ năng cần thiết cho các nhà giao dịch tài chính, đặc biệt là trong bối cảnh sự phát triển của quantitative trading (giao dịch định lượng) vào những năm 1970. Các trò chơi này không chỉ giúp người chơi phát triển khả năng quản lý rủi ro, mà còn rèn luyện khả năng phân tích thông tin ẩn giấu, dự đoán kết quả ngẫu nhiên, và đưa ra quyết định trong môi trường không chắc chắn—những kỹ năng rất quan trọng trong việc giao dịch các sản phẩm tài chính phức tạp và phái sinh như options và futures.

Trong môi trường tài chính mới phát triển, các quant traders bắt đầu tìm kiếm những người có khả năng tính toán và ra quyết định nhanh chóng trong các tình huống không chắc chắn. Những người này thường đến từ các lĩnh vực ngoài tài chính, đặc biệt là từ các trò chơi có yếu tố chiến lược và ngẫu nhiên. Các chuyên gia trong các trò chơi như poker và bridge có thể sử dụng các nguyên tắc như xác suất, tính toán rủi ro và phân tích đối thủ, các kỹ năng này rất phù hợp với môi trường giao dịch tài chính. Chính vì vậy, trong những năm 1970, ngành tài chính bắt đầu chú trọng đến những người chơi bài giỏi để tham gia vào lĩnh vực này.

Một trong những ví dụ tiêu biểu là Mike Becker, nhà vô địch bridge, người đã bắt đầu chuyển sang đầu tư tài chính sau khi mất hết tiền trong một giao dịch sai lầm liên quan đến lãi suất. Sau sự thất bại đó, Becker nhận ra rằng các chiến lược tài chính truyền thống quá đơn giản và thiếu tính toán chi tiết. Do đó, ông đã áp dụng những kinh nghiệm từ việc chơi bridge, nơi mà người chơi cần phải dự đoán hành động của đối thủ, phân tích thông tin ẩn giấu, và quản lý rủi ro một cách chặt chẽ. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm game và khả năng phân tích sâu đã giúp Becker phát triển những chiến lược tài chính đặc biệt hiệu quả.

Becker không phải là trường hợp duy nhất. Nhiều nhà giao dịch nổi tiếng khác, như Lew Ranieri, người nổi tiếng với câu nói "Mortgages are math" (Thế chấp là toán học), cũng bắt đầu sự nghiệp của mình trong các trò chơi có tính chiến lược cao như backgammon. Ranieri, người đã giúp phát triển chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp (mortgage-backed securities), áp dụng các kỹ năng tính toán xác suất và quản lý rủi ro học được từ những trò chơi như bridge vào việc xây dựng các sản phẩm tài chính phức tạp. Những chiến lược này không chỉ giúp tăng trưởng tài sản mà còn làm thay đổi hoàn toàn cách thức giao dịch trong ngành tài chính.

Trong suốt thời kỳ này, những người như Becker và Ranieri đã đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng các công ty giao dịch định lượng (quantitative trading firms), nơi mà các chiến lược dựa trên toán học và xác suất được áp dụng vào việc định giá và giao dịch các công cụ phái sinh. Những người chơi trò chơi như poker, bridge, và backgammon đã giúp cải thiện khả năng phân tích và đưa ra quyết định trong những tình huống phức tạp, đầy rủi ro. Quantitative trading không chỉ đơn thuần là việc tính toán các số liệu, mà còn là khả năng xử lý thông tin không hoàn chỉnh, dự đoán các biến động bất ngờ của thị trường và đối thủ.

Kỹ năng phân tích và chiến lược được rèn luyện qua các trò chơi cũng giúp các nhà giao dịch tài chính định hình cách tiếp cận các vấn đề trong thị trường tài chính. Trong khi quantitative trading yêu cầu một nền tảng vững chắc về toán học, các trò chơi như poker và bridge đã dạy cho các nhà giao dịch cách sử dụng xác suất để đưa ra quyết định chính xác và quản lý rủi ro hiệu quả. Mỗi quyết định trong các trò chơi này đều phải dựa trên những dự đoán không chắc chắn và tính toán cẩn thận, và những kỹ năng này dễ dàng chuyển giao vào trong môi trường tài chính.

3. Lý do các trò chơi hữu ích trong tài chính

Trong tài chính, các quyết định thường được đưa ra trong điều kiện không chắc chắn và với thông tin không đầy đủ. Điều này giống như trong nhiều trò chơi chiến lược, nơi người chơi phải dự đoán và phản ứng trước những yếu tố không thể biết trước. Một ví dụ rõ ràng là trong poker, nơi người chơi không biết các lá bài của đối thủ, và trong blackjack, nơi họ phải dựa vào các yếu tố ngẫu nhiên như các lá bài chưa được chia để đưa ra quyết định. Những yếu tố này mô phỏng chính xác các tình huống trong ngành tài chính, nơi các nhà giao dịch phải dự đoán xu hướng thị trường, đánh giá hành động của đối thủ cạnh tranh và đưa ra quyết định trong bối cảnh thiếu thông tin và sự không chắc chắn.

Các trò chơi như poker và blackjack giúp người chơi phát triển một trong những kỹ năng quan trọng nhất trong tài chính: quản lý rủi ro. Chẳng hạn, trong poker, nếu một người chơi không biết khi nào nên đặt cược hay bỏ bài, họ sẽ dễ dàng mất đi phần lớn vốn đầu tư của mình. Trò chơi dạy họ cách đánh giá rủi ro trong từng quyết định và tránh được tình trạng "tilting" – tức là mất bình tĩnh và đưa ra quyết định sai lầm sau khi thua. Tình trạng này cũng thường xuyên xảy ra trong tài chính, nơi các nhà giao dịch có thể bị ảnh hưởng bởi cảm xúc khi gặp thất bại và đưa ra quyết định thiếu tính toán.

Ngoài việc quản lý rủi ro, các trò chơi này còn dạy cho người chơi cách quan sát và phân tích đối thủ, điều cực kỳ quan trọng trong môi trường tài chính. Trong poker, người chơi phải luôn chú ý đến hành động của đối thủ, tìm hiểu các chiến lược và xu hướng của họ. Tương tự, trong tài chính, các nhà giao dịch cần phải hiểu rõ các yếu tố tác động đến thị trường và đối thủ của mình, từ đó đưa ra quyết định sáng suốt. Một số trò chơi, như liar's poker, thậm chí còn yêu cầu người chơi phải quản lý thông tin ẩn giấu – một yếu tố thường gặp trong tài chính, nơi thông tin không được công khai ngay lập tức và các quyết định phải được đưa ra trong khi vẫn thiếu dữ liệu đầy đủ.

4. Tinh thần của người chơi game và sự đổi mới trong tài chính

Bài viết cũng nhấn mạnh một khía cạnh quan trọng khác: tinh thần của người chơi game trong ngành tài chính. Những người chơi game giỏi không chỉ tham gia để thắng mà còn tìm cách hiểu và vượt qua các quy tắc của trò chơi. Điều này đã trở thành một yếu tố cốt lõi trong sự phát triển của ngành tài chính, đặc biệt là trong những năm 1970 và 1980, khi môi trường tài chính bắt đầu thay đổi mạnh mẽ. Các nhà giao dịch không chỉ xem công việc của họ là một trò chơi mà còn coi đó là cơ hội để kiểm tra và thử thách các quy tắc hiện có của xã hội và hệ thống tài chính.

Tinh thần này không chỉ giúp họ thành công trong các giao dịch, mà còn thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo trong ngành. Những người chơi game xuất sắc thường xuyên tìm kiếm những thử thách mới, không ngừng khám phá các phương pháp mới để vượt qua giới hạn và biến các quy tắc thành lợi thế của mình. Trong ngành tài chính, điều này đồng nghĩa với việc họ sẵn sàng chấp nhận sự thay đổi và chuyển biến của môi trường không chắc chắn, và thay vì sợ hãi, họ biến những biến động đó thành cơ hội để phát triển. Sự sáng tạo này không chỉ giúp họ đạt được thành công cá nhân mà còn thúc đẩy các đột phá và sáng tạo trong việc phát triển các công cụ tài chính mới, như phái sinh hay chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp.

Tinh thần của người chơi game, với khả năng tìm cách vượt qua quy tắc và thử thách những giới hạn hiện tại, chính là động lực tạo ra sự thay đổi và phát triển trong ngành tài chính, khiến nó trở nên linh hoạt và sáng tạo hơn.

5. Kết luận: Tầm quan trọng của những người chơi game trong tài chính

Cuối cùng, bài viết của Aaron Brown nhấn mạnh rằng các chuyên gia game như các người chơi bài đã đóng góp một phần không nhỏ vào sự đổi mới của ngành tài chính. Họ không chỉ là những người giỏi trong việc phân tích, ra quyết định và quản lý rủi ro mà còn là những người hiểu sâu về chiến lược và cơ hội trong những tình huống không thể đoán trước. Chính nhờ những người này, ngành tài chính mới có thể phát triển mạnh mẽ và thích nghi với những thay đổi liên tục trong suốt thập kỷ qua.

Bài viết khép lại với một thông điệp mạnh mẽ: Các trò chơi đã giúp xây dựng nền tảng cho ngành tài chính hiện đại, và những người chơi game chính là những người đã giúp "lật lại các quy tắc" trong tài chính để sáng tạo ra một hệ thống tài chính mới, mạnh mẽ và linh hoạt hơn.