1. Quant là gì và cách họ nhìn thị trường khác với trader thông thường

Trong tài chính, quant (quantitative analyst) là những người sử dụng toán học, thống kê, lập trình và dữ liệu để nghiên cứu thị trường và xây dựng chiến lược đầu tư. Điểm khác biệt lớn nhất giữa quant và trader truyền thống nằm ở cách họ nhìn thị trường. Một trader thông thường có thể dựa vào kinh nghiệm, tin tức hoặc cảm nhận để quyết định mua bán. Trong khi đó, quant cố gắng định lượng mọi thứ bằng dữ liệu. Họ không hỏi “cổ phiếu này có vẻ sẽ tăng không?”, mà hỏi “trong dữ liệu 15 năm qua, khi cổ phiếu có những đặc điểm như thế này thì xác suất tăng là bao nhiêu?”.

Ví dụ đơn giản trên thị trường Việt Nam: giả sử một quant lấy dữ liệu của VN100 từ năm 2010 đến 2024 và đặt một giả thuyết rằng những cổ phiếu tăng mạnh trong vài tháng gần đây có xu hướng tiếp tục tăng. Họ sẽ kiểm tra dữ liệu bằng cách mỗi tháng chọn 20 cổ phiếu tăng mạnh nhất trong 6 tháng gần nhất và nắm giữ trong 1 tháng tiếp theo. Khi chạy backtest trên dữ liệu 14 năm, họ có thể thấy kết quả như sau: danh mục momentum tăng trung bình 15% mỗi năm, trong khi VNIndex chỉ tăng khoảng 10–11% mỗi năm. Phần lợi nhuận vượt trội khoảng 4–5% đó được gọi là alpha. Với quant, điều quan trọng không phải là dự đoán đúng từng giao dịch, mà là tìm ra những pattern trong dữ liệu có xác suất thắng cao hơn ngẫu nhiên.